ప్రధాని కావాలనే కల తీరేనా?

రాహుల్ గాంధీ @ 56

కాంగ్రెస్ కార్యకర్తల నినాదాలు నిజమయ్యేనా!

* బీజేపీ ఎదుగుదలకు బలమైన సిద్ధాం తం, పటిష్టమైన సంస్థాగత నిర్మాణం, ప్రజలను ప్రభావితం చేయగలిగిన సామర్థ్యం ప్రధాన కారణాలు. కాంగ్రెస్ కూడా అదే స్థాయి క్రమశిక్షణను అలవర్చుకోవడంతో పాటు, ప్రత్యేకమైన, సమగ్ర దృక్పథాన్ని అలవర్చుకోవాలి.

* పార్టీ సంస్థాగత పునర్వ్యవస్థీకరణ, క్షేత్రస్థాయి పోరాటాలు కాంగ్రెస్‌కు అసలైన పరీ క్షగా మారనున్నాయి. స్పష్టమైన కార్యాచరణ లేకపోతే కార్యకర్తల నినాదాలు కనుమరుగయ్యే ప్రమాదముంది.

* హిందూ ఓటర్లతో కాంగ్రెస్ పార్టీకి ఏర్పడిన సాంస్కృతిక అగాధాన్ని పూడ్చుకోవడంపై ప్రత్యే క దృష్టి పెట్టాల్సి ఉంది. అందులో భాగంగా ‘గంగా పరిక్రమ యాత్ర’ చేపట్టడం, శంకరాచార్యులు, ఇతర ఆధ్యాత్మిక గురువులతో సమావేశాలు నిర్వహించడం, అయోధ్య రామమందిరంతో పాటు ప్రముఖ జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలను సందర్శించడం వంటి కార్యక్రమాలను చేపట్టాలి. హిందూ వ్యతిరేక పార్టీ అనే ముద్రను కాంగ్రెస్ తొలగించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.

ముఖ్య సూచనలు

* ప్రజల చేత ఎన్నికైన ప్రజాప్రతినిధులనే పార్టీ అడ్వైజర్లుగా నియమించాలి.

* వ్యాపారవేత్తలు, అవినీతి ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వ్యక్తులను రాజకీయాల్లో ప్రోత్సహించకూడదు. 

* ఎందుకంటే వారు ఈడీ, సీబీఐ, ఆదాయపు పన్ను శాఖల ఒత్తిళ్లకు లోనయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.

* జాతీయ, అంతర్జాతీయ అంశాలపై స్పష్టమైన విధానాలను రూపొందించాలి.

* ముస్లింలను ప్రసన్నం చేసుకునేందుకు అతిగా వ్యవహరిస్తున్నారనే విమర్శలకు తావు లేకుండా సమతుల్య రాజకీయ వైఖరిని అవలంబించాలి.

కాంగ్రెస్ అగ్రనాయకుడు రాహుల్ గాంధీ.. జూన్ 19, 2026న తన 56వ పుట్టినరోజును జరుపుకున్న సందర్భంగా కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలలో కొందరు ‘రాహుల్ నెక్ట్స్ పీఎం’, ‘దేశ్ కా పీఎం కైసా హో? రాహుల్ గాంధీ జైసా హో’ అంటూ నినాదాలు చేశారు. ఈ నినాదాలు నెహ్రూ- కుటుంబ వారసు డైన రాహుల్ గాంధీపైన కాంగ్రెస్ శ్రేణుల్లో ఇంకా ఉన్న ఆశలను మరోసారి ప్రతిబింబించాయి. అయితే పరుశ్ రామ్ పేరుతో ప్రచారంలోకి వచ్చిన ఒక అంతర్గత నోట్ లో పేర్కొన్నట్లుగా.. కేవలం నినాదాలతో మాత్రమే కాంగ్రెస్ పార్టీ మళ్లీ అధికారంలోకి రాలేదు.

రాహుల్ గాంధీని భారత ప్రధానమంత్రిగా చూడాలంటే పార్టీ వ్యూహాలు, సంస్థాగత నిర్మాణం, ప్రజలతో అనుసంధానం వంటి అంశాల్లో సమూల మార్పులు అవసరం. ముఖ్యంగా దేశ జనాభాలో దాదాపు 80 శాతం ఉన్న హిందూ సమాజానికి మరింత చేరువ కావాల్సిన అవసరం ఉందని సూచించారు. ప్రస్తుతం కాంగ్రెస్ ఒక విచిత్ర పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటోంది. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో పార్టీ తన సీట్ల సంఖ్యను దాదాపు 99కు పెంచుకొని, రాహుల్ గాంధీ ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా బాధ్యతలు స్వీకరించే స్థాయికి చేరుకుంది.

కులగణన, విద్యా సంస్కరణలు, పాలన వంటి అంశాలపై యాత్రలు, పార్లమెంటరీ పోరాటాల ద్వారా కాంగ్రెస్ ఒత్తిడి రాజకీయాలను కొనసాగిస్తోంది. అయి తే జాతీయ స్థాయిలో బీజేపీ ఆధిపత్యం కొనసాగుతూనే ఉంది. మరోవైపు, కాంగ్రెస్ సంస్థా గత బలహీనత, కుటుంబ రాజకీయాలనే విమర్శలు, ముఖ్యంగా హిందీ బెల్ట్ రాష్ట్రాల్లో బల హీన స్థితి వంటి సమస్యలతో సతమతమవుతోంది.

ఈ పరిస్థితుల్లో తక్షణ చర్యలు తీసు కోకపోతే ‘కాంగ్రెస్ ముక్త్ భారత్’ అనే బీజేపీ నినాదానికి మరింత బలం చేకూరే ప్ర మాదం ఉందని, భవిష్యత్తులో ప్రతిపక్ష నాయకుడి హోదా కూడా కోల్పోయే పరిస్థితి తలెత్తవచ్చని ఆ అంతర్గత నోట్ హెచ్చ రిస్తోంది. 

ప్రధాన సవాళ్లు.. సూచించిన మార్గాలు..

ఆ నోట్‌లోని ప్రధాన సందేశం స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. కేవలం నినాదాలతో మాత్రమే బీజేపీ బలమైన సంస్థాగత వ్యవస్థను, సాం స్కృతిక ప్రభావాన్ని ఎదుర్కోవడం సాధ్యం కాదని పేర్కొంది. ముఖ్యంగా హిందూ ఓటర్లతో కాంగ్రెస్ పార్టీకి ఏర్పడిన సాంస్కృతిక అగాదాన్ని పూడ్చుకోవడంపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలని సూచించింది. అందులో భాగంగా ‘గంగా పరిక్రమ యాత్ర’ చేపట్టడం, శంకరాచార్యులు, ఇతర ఆధ్యాత్మిక గురువులతో సమావేశాలు నిర్వహించడం, అయోధ్య రామమందిరంతో పాటు ప్రముఖ జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలను సందర్శించడం వంటి కార్య క్రమాలను చేపట్టాలని సిఫారసు చేసింది.

కాంగ్రెస్‌పై ఏర్పడిన హిందూ వ్యతిరేక పార్టీ అనే ముద్రను తొలగించుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని కూడా పేర్కొంది. చాలా కాలంగా కాంగ్రెస్ బలహీనతగా మారిన అంశాల్లో ఇది ఒకటని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. మైనారిటీల పట్ల అతిగా మొగ్గుచూపుతున్నారనే భావన కారణంగా మెజారిటీ హిందూ వర్గాల్లో పార్టీపై దూరం పెరిగిందని వారు పేర్కొంటున్నారు.

ఈ నేపథ్యంలో ముస్లింల పట్ల అతిగా ప్రసన్నం కావడం నిలిపివేయాలని, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ వంటి సంస్థల పట్ల గౌరవభావం చూపడంతో పాటు బీజేపీ ప్రభుత్వ సానుకూల కార్యక్రమాలను కూడా గుర్తించాలని సూచించారు. లౌకికవాద సూత్రాలను వదలకుండా హిం దూ సమాజానికి చేరువయ్యే ఈ వ్యూహం కాంగ్రెస్‌కు రాజకీయంగా ప్రయోజనకరంగా మారవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు. 

నాయకత్వం-సంస్థాగత పునర్నిర్మాణం..

పార్టీ పునరుద్ధరణలో నాయకత్వ మార్పు లు కూడా కీలకమని ఆ నోట్ పేర్కొంది. 80 ఏళ్లు దాటిన నాయకులకు విశ్రాంతి ఇచ్చి యువ నాయకత్వాన్ని ముందుకు తేవాలని సూచించింది. అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ (ఏఐసీసీ)ని పునర్వ్యవస్థీకరించాలని, ఉత్తర భారతదేశానికి చెందిన యువ నేత సచిన్ పైలట్‌కు కీలక బాధ్యతలు అప్పగించి ఏఐసీసీ అధ్యక్షుడిగా కూడా పరిశీలించాలని ప్రతిపాదించింది.

అలాగే ప్రియాంక గాంధీ వాద్రాను దక్షిణ భారత వ్యవహారాల బాధ్యతలతో ఉపాధ్యక్షురాలిగా నియమించాలని, మొత్తం మూడు లేదా నాలుగు ఉపాధ్యక్షుల వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని సూచించింది. కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ (సీడబ్ల్యూసీ) లో యువత, మహిళలకు మరింత ప్రాధా న్యం కల్పించాలని, అనుబంధ విభాగాల్లో అంతర్గత ప్రజాస్వామ్యాన్ని అమలుచేయాలని పేర్కొంది.

స్పష్టమైన ఆలోచనలు వ్యక్తపరచగల, నిజాయితీ కలిగిన యువ నాయకులను తీర్చిదిద్దడం అవసరమని, కాంగ్రెస్ సిద్ధాంతాలు, జాతీయ అంశాలపై కార్యకర్తలకు శిక్షణ ఇవ్వడం ద్వారా పార్టీ ఎదుర్కొంటున్న సిద్ధాంతపరమైన అయోమయాన్ని అధిగమించవచ్చని సూచించింది. కాంగ్రెస్‌ను అన్ని రాష్ట్రాల్లో గ్రామస్థాయి నుంచి బలోపేతం చేయడం తప్పనిసరి అని నోట్ స్పష్టం చేసింది. ప్రాంతీయ పార్టీలతో పొత్తులపై అధికంగా ఆధారపడకుండా స్వం త బలాన్ని పెంచుకోవాలని సూచించింది.

కాంగ్రెస్ పాలిత రాష్ట్రాల్లో ఆదర్శవంతమైన పరిపాలన అందించి, అభివృద్ధి, సంక్షేమంలో బీజేపీ ప్రభుత్వాల కంటే మెరుగైన ఫలితాలు సాధించాలని పేర్కొంది. అభ్యర్థుల ఎంపికలో చురుకుదనం, సిద్ధాంత నిబ ద్ధత, నిజాయితీకి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని, తద్వారా పార్టీ మార్పిడులను తగ్గించవచ్చని సూచించింది. వ్యాపారవేత్తలు లేదా దర్యాప్తు సంస్థల విచారణలు ఎదుర్కొంటున్న వ్యక్తులను పార్టీకి దూరంగా ఉంచాలని పేర్కొంది.

అలాగే ప్రజల్లో విశ్వసనీయత ఉన్న ప్రజాప్రతినిధులనే ప్రధాన సలహాదారులుగా నియ మించాలని సూచించింది. దేశానికి సంబంధించి స్పష్టమైన తొమ్మిది అంశాల అజెండా ను రూపొందించాలని, ప్రజా సమస్యలపై వీధి పోరాటాలు నిర్వహించాలని ఆ నోట్ పేర్కొంది. మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లుకు మద్దతు తెలపడంతో పాటు పార్టీ, ప్రభుత్వాల్లో కూడా దాని అమలుకు కట్టుబడి ఉండాలని సూచించింది.

యువత, మహిళలను ఆకర్షించేలా డిజిటల్ వేదికల్లో చురు కుగా వ్యవహరించాలని, పరిపక్వమైన రాజకీయ వైఖరిని అవలంబించాలని పేర్కొంది. పార్టీ ఇమేజ్‌ను దెబ్బతీసే అనవసర కార్యకలాపాలను తగ్గించి, స్థిరమైన రాజకీయ సందేశాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లాలని సూచించింది. అలాగే విదేశీ వేదికలపై భారత ప్రభు త్వాన్ని అతిగా విమర్శించకుండా జాగ్రత్తపడాలని, దేశ ప్రజల్లో విశ్వాసాన్ని పెంచే విధంగా వ్యవహరించాలని పేర్కొంది. రాహుల్ గాంధీ నాయకత్వ సామర్థ్యంపై కాంగ్రెస్ శ్రేణులు మరింత ఆత్మవిశ్వాసంతో ముందుకు సాగాలని ఆ నోట్ సూచించారు.

రాజకీయ వాస్తవాలు..

ఈ కార్యాచరణ ప్రణాళికను అమలుచేయడం కాంగ్రెస్ పార్టీకి అంత సులభం కాదు. పార్టీ సమాఖ్య నిర్మాణం, వివిధ రాష్ట్రాల్లో బలమైన నాయకుల ప్రభావం, ప్రాంతీయ ప్రయోజనాలు వంటి అంశాలు పెద్ద అడ్డంకులుగా మారవచ్చు. సీనియర్ నాయకులను తప్పించడం లేదా ప్రాంతీయ పార్టీలతో పొత్తులను తగ్గించడం వంటి నిర్ణయాలు తీసుకోవడం కష్టతరంగా మారే అవకాశం ఉంది. ఎందుకంటే అనేక రాష్ట్రా ల్లో స్థానిక నాయకులు తమ ప్రాంతీయ రాజకీయ అవసరాలకే ప్రాధాన్యం ఇస్తుంటారు.

అలాగే కుటుంబ రాజకీయాల అంశం కాంగ్రెస్‌కు ఇప్పటికీ ప్రధాన సవాల్‌గా కొనసాగుతోంది. రాహుల్ గాంధీ కొన్నిసార్లు పార్టీ అధ్యక్ష పదవికి దూరంగా ఉన్నప్పటికీ, గాంధీ కుటుంబం పార్టీ కేంద్రబిందువుగానే కొనసాగుతోంది. ఇది ఒకవైపు పార్టీకి నిరంతర నాయకత్వాన్ని అందిస్తుండగా, మరోవైపు ప్రత్యర్థులకు విమర్శించే అవకాశాన్ని కూడా కల్పిస్తోంది. ప్రియాంక గాంధీకి మరింత కీలక బాధ్యతలు అప్పగించడం పార్టీ శ్రేణుల్లో ఉత్సాహాన్ని నింపగలిగినా, కుటుంబ ఆధిపత్యంపై ఉన్న విమర్శలను మరింత బలపరిచే ప్రమాదం కూడా ఉంది.

హిందూ సమాజానికి చేరువ కావాలనే ప్రయత్నాల్లో కాంగ్రెస్ అత్యంత జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాల్సి ఉంటుంది. దేవాలయాల సందర్శనలు, ఆధ్యాత్మిక గురువులతో సమావేశాలు వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహించినప్పటికీ, అవి అవకాశవాద రాజకీయాలుగా కనిపించకుండా చూసుకోవాలి. అదే సమయంలో మైనారిటీలను దూరం చేసే పరిస్థితి కూడా రాకూడదు. భిన్నత్వాన్ని గౌరవించే రాజకీయ సంప్రదాయాన్ని కాంగ్రె స్ చారిత్రాత్మకంగా కొనసాగించింది.

అయి తే ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితుల్లో మెజారిటీ భావజాలం ప్రభావం పెరిగిన నేపథ్యంలో, తన సిద్ధాంతాలను కోల్పోకుండా కొత్త రాజకీయ సమీకరణాలకు అనుగుణంగా పార్టీ తన వ్యూహాలను సర్దుబాటు చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. దక్షిణ భారత రాష్ట్రాల్లో కాంగ్రెస్ సాధించిన విజయాలు పార్టీకి ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నాయి.

అయితే ఆ విజయా లను ఉత్తర భారతదేశంలో పునరావృతం చేయాలంటే అక్కడి సామాజిక, రాజకీయ పరిస్థితులకు అనుగుణమైన నాయకత్వం అవసరం. ముఖ్యంగా ఉత్తర భారత నేతలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం, హిందుత్వ అంశాలపై మితవాద దృక్పథాన్ని అవలంబించడం కీలకమవుతుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

అవినీతి నిర్మూలన-అంతర్గత ప్రజాస్వామ్యం..

అవినీతికి వ్యతిరేకంగా పోరాటం, పార్టీలో అంతర్గత ప్రజాస్వామ్యం వంటి అంశాలు దాదాపు అన్ని రాజకీయ పార్టీల హామీల్లో ఉంటాయి. అయితే తీవ్ర రాజకీయ పోటీ మధ్య వాటిని అమలు చేయడం అంత సుల భం కాదు. కర్ణాటక, తెలంగాణ వంటి కాంగ్రె స్ పాలిత రాష్ట్రాల్లో ఉపాధి, సంక్షేమం, శాం తిభద్రతల విషయంలో స్పష్టమైన ఫలితాలను చూపించగలిగితేనే పార్టీకి జాతీయ స్థాయిలో విశ్వసనీయత పెరుగుతుంది.

ఎందుకంటే ఈ రంగాల్లో ఇప్పటికే అనేక రాష్ట్రా ల్లో బీజేపీ కొన్ని ప్రమాణాలను నెలకొల్పిందనే అభిప్రాయం ఉంది. ఈ గమనికలో పేర్కొన్న సూచనలను క్రమశిక్షణతో అమలు చేయగలిగితే, 64 ఏళ్ల వయస్సులో రాహుల్ గాంధీ ప్రధానమంత్రి అయ్యే అవకాశం ఉం దని పేర్కొంది. అంటే రాబోయే ఎనిమిదేళ్లపాటు నిరంతర కృషి చేస్తూ పార్టీ కేడర్‌ను బలోపేతం చేయడం, రాష్ట్ర ఎన్నికల్లో విజయాలు సాధించడం, దేశానికి విశ్వసనీయ ప్రత్యామ్నాయాన్ని నిర్మించడం ద్వారా కాంగ్రెస్ 2029 లేదా 2034 సాధారణ ఎన్నికల్లో బలమైన పోటీదారుగా ఎదగవచ్చని అభిప్రాయపడింది.

ఇటీవల కోటాలో పరీక్షా సంస్కరణలపై నిర్వహించిన ‘ఛాత్రోన్ కి గూంజ్’ కార్యక్రమం వంటి యువతకు సంబంధించిన అంశాలపై రాహుల్ గాంధీ దృష్టి సారించడం, కొత్త తరం ఓటర్లతో అనుసంధానం ఏర్పరచుకునే అవకాశాన్ని సూచిస్తోంది. ముఖ్యంగా జెన్- జీ యువతను ఆకర్షించే రాజకీయ అజెండా ద్వారా కాంగ్రె స్ తన భవిష్యత్ రాజకీయ ప్రస్థానానికి కొత్త దిశను రూపొందించుకునే అవకాశముందని ఈ నోట్ విశ్లేషిస్తోంది.

ముందున్న మార్గం.. 

కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలు రూపొందించిన ఈ నోట్ ఒకవైపు పార్టీ శ్రేణులకు ఉత్తేజాన్ని కలిగించే పిలుపు కాగా, మరోవైపు వాస్తవ పరిస్థితులను గుర్తు చేసే హెచ్చరిక కూడా. రాహుల్ గాంధీకి దేశవ్యాప్తంగా గుర్తింపు ఉంది. ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా పార్లమెంటరీ అనుభవం ఉంది. భారత్ జోడో యాత్ర వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా ప్రజల్లోకి వెళ్లిన అనుభవం కూడా ఉంది. గతంతో పోలిస్తే మరింత దూకుడుగా వ్యవహరించే నాయకుడిగా ఆయన రూపాంతరం చెందుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది.

అయితే వ్యక్తిగత ప్రజాద రణను, కార్యకర్తల ఉత్సాహాన్ని ఎన్నికల విజయాలుగా మార్చుకోవడం అంత సులభం కాదు. దశాబ్దాలుగా పేరుకుపోయిన సంస్థాగత బలహీనతలు, రాజకీయ వ్యూహాల్లో జరిగిన తప్పిదాలు, సామాజిక వర్గాలతో ఏర్పడిన దూరాన్ని కాంగ్రెస్ అధిగమించాల్సిన అవసరం ఉంది. భారత రాజకీయాల్లో మార్పులకు అనుగుణంగా వ్యవహరించే పార్టీలకే ప్రజలు అవకాశాలు ఇస్తారు.

బీజేపీ ఎదుగుదలకు బలమైన సిద్ధాంతం, పటిష్టమైన సంస్థాగత నిర్మాణం, ప్రజల్లో ప్రభావవంతమైన కథనాన్ని నిర్మించగల సామర్థ్యం ప్రధాన కారణాలుగా నిలిచాయి. కాంగ్రెస్ కూడా అదే స్థాయి క్రమశిక్షణను అలవర్చుకోవడంతో పాటు, తనదైన ప్రత్యేకమైన, సమగ్ర దృక్పథాన్ని ప్రజలకు అందించాల్సి ఉంటుంది. 56 ఏళ్ల వయస్సులో ఉన్న రాహుల్ గాంధీ ఈ మార్పును విజయవంతంగా నడిపించగలరా? లేక కార్యకర్తల నినాదాలు కేవలం ఆశలుగానే మిగిలిపోతాయా? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం రాబోయే సంవత్సరాల్లో తేలనుంది.

ఇది కేవలం రాహుల్ గాంధీ రాజకీయ భవిష్యత్తును మాత్రమే కాకుండా, దేశంలోని అత్యంత చరిత్ర కలిగిన రాజకీయ పార్టీ అయిన కాంగ్రెస్ భవిష్యత్తును కూడా నిర్ణయించనుంది. రాబోయే రాష్ట్ర ఎన్నికలు, పార్టీ సంస్థాగత పునర్వ్యవస్థీకరణ, క్షేత్రస్థాయి పోరాటాలు కాంగ్రెస్‌కు అసలైన పరీక్షగా మారనున్నాయి. ఈ గమనిక హెచ్చరించినట్లుగా, క్షేత్రస్థాయిలో స్పష్టమైన కార్యాచరణ లేకపోతే నినాదాలు క్రమంగా కనుమరుగై, కాంగ్రెస్ రాజకీయంగా మరింత అంచులకు చేరే ప్రమాదం ఉంది. 

సి.ఎల్.రాజం

చైర్మన్, విజయక్రాంతి