రాజస్థానీ జానపద సాహిత్యానికి తీరని లోటు
నవంబర్ 10, 2013: భారతీయ సాహితీ లోకంలో తనకంటూ ప్రత్యేక గుర్తింపు సంపాదించుకున్న ప్రముఖ రాజస్థానీ రచయిత, జానపద కథా రచయిత విజయదాన్ దేథా కన్నుమూసిన రోజు. 'బిజ్జీ'గా ప్రసిద్ధి చెందిన ఆయన రాజస్థానీ జానపద సాహిత్యానికి విశేష సేవలందించారు. రాజస్థాన్‌లోని బోరుందా గ్రామంలో గుండెపోటుతో 87 ఏళ్ల వయసులో తుదిశ్వాస విడిచారు.
విజయదాన్ దేథా తన రచనల ద్వారా రాజస్థానీ జానపద కథలకు ఆధునిక రూపాన్ని అందించారు. తన సాహితీ ప్రయాణంలో 800కు పైగా చిన్నకథలు రచించారు. గ్రామీణ జీవితం, సామాజిక సమస్యలు, మానవ సంబంధాలు, ప్రజల సంస్కృతి ఆయన రచనల్లో ప్రధానంగా ప్రతిబింబించాయి.
ఆయన రచించిన ప్రసిద్ధ కథా సంకలనం 'బాతాన్ రీ ఫుల్వారీ' (Bataan Ri Phulwari) రాజస్థానీ సాహిత్యంలో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. ఆయన కథల ఆధారంగా పలు సినిమాలు, నాటకాలు రూపొందాయి. అమోల్ పాలేకర్ దర్శకత్వంలో షారుఖ్ ఖాన్ నటించిన 'పహేలీ' (Paheli) చిత్రం కూడా ఆయన రచించిన 'దువిధా' కథ ఆధారంగా తెరకెక్కింది.
సాహిత్య రంగానికి చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా ఆయనకు సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు, పద్మశ్రీ, రాజస్థాన్ రత్న వంటి పురస్కారాలు లభించాయి. 2011లో నోబెల్ సాహిత్య పురస్కారానికి కూడా ఆయన పేరు పరిశీలనలోకి వచ్చినట్లు కథనాలు వెల్లడించాయి.
విజయదాన్ దేథా మరణంతో రాజస్థానీ జానపద సాహిత్యం ఓ గొప్ప కథకుడిని కోల్పోయింది. ఆయన రచనలు నేటికీ పాఠకులను ఆకట్టుకుంటూ భారతీయ సాహిత్యంలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాయి.
