ప్రకృతిని పూజించే పండుగ.. బతుకమ్మ!

తెలంగాణ సంస్కృతి, మహిళల ఐక్యతకు ప్రతీక సద్దుల బతుకమ్మ

దోమకొండ, అక్టోబర్ 17 (విజయక్రాంతి): తెలంగాణ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలకు(Telangana culture and traditions) ప్రతీకగా నిలిచే సద్దుల బతుకమ్మ పండుగను(Bathukamma Festival) నేడు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా మహిళలు భక్తిశ్రద్ధలతో(Devotional) జరుపుకోనున్నారు. పూలనే పూజించే విశిష్టమైన ప్రకృతి పండుగ బతుకమ్మ. తెలంగాణ ఆత్మగౌరవానికి(Telangana self-respect), మహిళల ఐక్యతకు, ప్రకృతి పరిరక్షణకు ఈ పండుగ ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. ఆశ్వయుజ మాసంలో తొమ్మిది రోజులపాటు బతుకమ్మ వేడుకలు నిర్వహిస్తారు.

చివరి రోజైన సద్దుల బతుకమ్మను అత్యంత వైభవంగా జరుపుకుంటారు. తెలంగాణ ఉద్యమ(Telangana movement) సమయంలో బతుకమ్మ పండుగకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత లభించింది. ప్రజల్లో సాంస్కృతిక చైతన్యాన్ని నింపడంతోపాటు తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన ఉద్యమానికి బతుకమ్మ వేడుకలు ఉత్తేజాన్నిచ్చాయి. నేడు రాష్ట్రంలోనే కాకుండా విదేశాల్లో నివసిస్తున్న తెలంగాణ ప్రజలు సైతం బతుకమ్మ వేడుకలను నిర్వహిస్తున్నారు.

సామాజిక సమానత్వానికి ప్రతీక

గతంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో, కొన్ని సామాజిక వర్గాలకే పరిమితమైన బతుకమ్మ వేడుకలు కాలక్రమేణా అందరి పండుగగా మారాయి. అణగారిన వర్గాల మహిళలు సైతం బతుకమ్మ వేడుకల్లో భాగస్వాములవుతున్నారు. బతుకమ్మ ఉద్యమం మహిళల అస్తిత్వానికి, సామాజిక సమానత్వానికి ప్రతీకగా నిలిచింది. కులమత భేదాలకు అతీతంగా అందరూ కలిసి జరుపుకునే పండుగగా బతుకమ్మ ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది.

బతుకమ్మ వెనుక ఎన్నో కథలు

బతుకమ్మ పండుగకు సంబంధించి పలు జానపద కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. వాటిలో ఒక కథ ప్రకారం.. ధర్మబద్ధంగా పాలించిన ఒక రాజు కష్టాల్లో పడినప్పుడు మహాలక్ష్మిని ప్రార్థించగా, ఆమె కుమార్తెగా జన్మించి కుటుంబానికి సంతోషాన్ని అందించిందని చెబుతారు. ఆ చిన్నారిని 'బతుకమ్మ' అని పిలిచారని జానపద కథనం. ఈ కథ బతుకమ్మ పండుగకు ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తుంది.తెలంగాణ చరిత్రలో వేములవాడ చాళుక్యుల కాలం నుంచి ఈ ప్రాంతంలో పలు ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలు కొనసాగినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. మహిళలు తమ కష్టాలను, ఆశలను, ఆకాంక్షలను పాటల రూపంలో వ్యక్తపరచడం ద్వారా జానపద సంస్కృతిని తరతరాలకు అందించారు.

సంప్రదాయ వంటకాలతో సద్దుల సంబురం

బతుకమ్మ పండుగలో పూలతో బతుకమ్మలను పేర్చి, వాటి చుట్టూ చేరి పాటలు పాడుతూ నృత్యాలు చేయడం ప్రత్యేక ఆకర్షణ. సద్దుల బతుకమ్మ సందర్భంగా చింతపండు పులిహోర, కొబ్బరి సద్ది, నువ్వుల సద్ది తదితర సంప్రదాయ వంటకాలను తయారు చేస్తారు. కుటుంబ సభ్యులు, బంధువులు కలిసి పండుగను ఆనందంగా జరుపుకుంటారు. వేడుకల అనంతరం బతుకమ్మలను చెరువుల్లో నిమజ్జనం చేసి, మహిళలు వాయినాలు ఇచ్చిపుచ్చుకుంటారు. వివాహమైన కుమార్తెలను ఇంటికి ఆహ్వానించి చీరసారెలు అందించడం కూడా ఈ పండుగలో భాగం.

ప్రకృతితో మమేకమయ్యే పండుగ

బతుకమ్మ కేవలం పండుగ మాత్రమే కాదు.. ప్రకృతి మనకు ఎన్నో వనరులను అందిస్తుందని, వాటిని కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత మనపై ఉందని గుర్తుచేసే గొప్ప సంప్రదాయం. ప్రకృతి నుంచి తీసుకున్నదాన్ని తిరిగి ప్రకృతికే అందించాలనే సందేశాన్ని ఈ పండుగ అందిస్తుంది. కాలానుగుణంగా బతుకమ్మ వేడుకల్లో పాటలు, నృత్యాల తీరు మారుతున్నప్పటికీ, పండుగ వెనుక ఉన్న సంస్కృతి, సంప్రదాయాల ప్రాధాన్యత మాత్రం కొనసాగుతోంది.బతుకునిచ్చే అమ్మగా బతుకమ్మ.. ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, ఐక్యతకు ప్రతీకగా నిలిచే ఈ పండుగ భవిష్యత్ తరాలకు తెలంగాణ సంస్కృతిని పరిచయం చేస్తూ, సామాజిక సమానత్వం దిశగా ప్రజలను ఏకం చేస్తోంది.